Με αφορμή την ολοκλήρωση του ClimEmpower, ενός έργου του προγράμματος Horizon Europe για την ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας σε πέντε περιφέρειες της Νότιας Ευρώπης, το ISTOS Center παρουσιάζει συνοπτικά τη συμβολή του στη μελέτη περίπτωσης της ορεινής περιοχής του Τροόδους.

Από κυπριακής πλευράς, στο έργο συμμετείχαν η Αναπτυξιακή Εταιρεία Τροόδους (ΑΝΕΤ), η οποία εκπροσωπούσε τις συμμετέχουσες κοινότητες και τις τοπικές τους προτεραιότητες, και το ISTOS Center, μια ερευνητική μονάδα του Frederick Research Center (FRC) με επικεφαλής τον Καθηγητή Πέτρο Χρίστου.

Η συνεργασία αυτή συνέδεσε την επιστημονική έρευνα με την τοπική γνώση και υποστήριξε την ανάπτυξη πρακτικού υλικού για τις κοινότητες, τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων και τις νεότερες ηλικιακές ομάδες.

Στο πλαίσιο του έργου διοργανώθηκαν τέσσερις συναντήσεις της Κοινότητας (Community of Practice – CoP), σε συνεργασία με την ΑΝΕΤ, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης, κρατικών υπηρεσιών, της ακαδημαϊκής κοινότητας, της πολιτικής προστασίας, επιχειρήσεων και τοπικών οργανώσεων. Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στις δασικές πυρκαγιές, στην ξηρασία, στους καύσωνες και στις επιπτώσεις τους στην περιοχή του Τροόδους. Μέσα από τη διαδικασία αυτή αναδείχθηκαν τοπικές τρωτότητες και προτεραιότητες προσαρμογής, καθώς και κενά στην κλιματική πληροφόρηση, την ετοιμότητα έκτακτης ανάγκης, την τεχνική ικανότητα και την πρόσβαση σε χρηματοδότηση.

Η ερευνητική ομάδα του ISTOS Center συνέβαλε επίσης στη διάχυση των αποτελεσμάτων του ClimEmpower μέσω επιστημονικών δημοσιεύσεων και διεθνών συνεδρίων, μεταξύ άλλων στο περιοδικό Climate και στα πρακτικά SPIE του RSCy2025.

Σημαντικό ερευνητικό αποτέλεσμα, στο οποίο συμμετείχε η ομάδα, αποτέλεσε το άρθρο «Climate-Resilient Land-Use Planning Across Heterogeneous Southern European Hazard Regions», που δημοσιεύθηκε στο Land (MDPI). Στη μελέτη παρουσιάστηκε το Hazard–Sector Translation Framework, μια δομημένη προσέγγιση για τη μετατροπή των δεδομένων κλιματικού κινδύνου σε εφαρμόσιμες συστάσεις χρήσεων γης, συνδέοντας τους κινδύνους και τις επιπτώσεις τους με τους επηρεαζόμενους τομείς, τα μέτρα σχεδιασμού και τα εργαλεία εφαρμογής στις πέντε περιοχές του έργου.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στη μεταφορά της έρευνας σε πρακτικά εργαλεία.

Αναπτύχθηκε ο 33σέλιδος «Οδηγός Ντετέκτιβ της Φωτιάς» για παιδιά ηλικίας 10–14 ετών (μπορείτε να τον κατεβάσετε εδώ), ο οποίος παρουσιάζει με κατανοητό τρόπο την έναρξη και εξάπλωση των δασικών πυρκαγιών, την επίδραση του καιρού και του κλίματος, τη σημασία των δασικών οικοσυστημάτων, καθώς και θέματα πρόληψης, προετοιμασίας, ασφαλούς συμπεριφοράς και αποκατάστασης.

Παράλληλα, το ερευνητικό πλαίσιο μεταφέρθηκε σε πρακτική καθοδήγηση μέσω του εκπαιδευτικού οδηγού «Converting Climate Risks into Actionable Land-Use Plans», ο οποίος αναπτύχθηκε με τη συμβολή μέλους της ερευνητικής ομάδας του ISTOS Center και της συντονιστικής ομάδας του ClimEmpower.

Ο οδηγός υποστηρίζει υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, δημάρχους και επαγγελματίες του σχεδιασμού στη μετάβαση από την πληροφορία κλιματικού κινδύνου σε συγκεκριμένα μέτρα, αρμοδιότητες και προτεραιότητες εφαρμογής, με πρακτικές ασκήσεις και παράδειγμα από το Τρόοδος, χωρίς να απαιτούνται προχωρημένες γνώσεις κλιματικής μοντελοποίησης ή GIS.

Το ISTOS Center ευχαριστεί την ΑΝΕΤ, τους εταίρους του ClimEmpower και όλους τους συμμετέχοντες φορείς για τη συνεργασία και την τοπική γνώση που μοιράστηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια του έργου.

Το ClimEmpower χρηματοδοτήθηκε από το πρόγραμμα Horizon Europe της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βάσει της Συμφωνίας Επιχορήγησης υπ’ αριθ. 101112728.