Δυσμενείς οι επιπτώσεις της πανδημίας στην ψυχική υγεία φοιτητών/τριών σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου Frederick

Άγχος, τάσεις αυτοκαταστροφής και ηθική κατάπτωση μεταξύ άλλων

Τις επιπτώσεις της πανδημίας της νόσου Covid-19 στην ποιότητα ζωής και την ψυχική υγεία φοιτητών/τριών στην Κύπρο καταγράφει έρευνα που δημοσίευσε τον Σεπτέμβριο 2021 η Ερευνητική Μονάδα Ψυχικής Ανθεκτικότητας του Πανεπιστημίου Frederick.

Ηθική κατάπτωση και απαισιοδοξία για το μέλλον, αγωνία και άγχος, τάσεις αυτοκαταστροφής, κοινωνική απομόνωση, σωματοποίηση ψυχικών συμπτωμάτων και προσωπική απομόνωση είναι οι έξι συντελεστές άγχους που αναγνωρίστηκαν κατά την έρευνα, η οποία δημοσιεύτηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Journal of Social Science Research και χαρτογραφεί τις αρνητικές συνέπειες των μέτρων αντιμετώπισης της πανδημίας της νόσου Covid-19 σε φοιτητές και φοιτήτριες Πανεπιστημίων της Κύπρου. Στην έρευνα (Hadjicharalambous, Demetriou, Erotocritou, 2021) συμμετείχαν 356 νέοι/ες, 256 γυναίκες (72%) και 100 άντρες (28%). Έξι παράγοντες επηρέασαν αρνητικά την ψυχική υγεία και την ποιότητα ζωής των συμμετεχόντων: η διαβίωση χωρίς την οικογένεια, η επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης της οικογένειας, η απώλεια της θέσης εργασίας (ανεργία), η απώλεια κοινωνικής ζωής, το νεαρό της ηλικίας και το φύλο.

Εκτός από τις συνέπειες της ίδιας της πανδημίας της Covid-19, η έρευνα κατέδειξε περαιτέρω ότι το αυστηρό lockdown και τα μέτρα φυσικής/κοινωνικής αποστασιοποίησης που λήφθηκαν για τoν περιορισμό της διασποράς του ιού, επηρέασαν δυσμενώς τους συμμετέχοντες στην έρευνα. Συγκεκριμένα, δεν ήταν λίγοι όσοι ανέπτυξαν συμπτώματα αυξημένης ανησυχίας, αϋπνίας, κοινωνικής δυσλειτουργίας, πολλά εκ των οποίων εμφανίστηκαν κι ως ψυχοσωματικά συμπτώματα. Ιδιαίτερα αρνητικά βίωσαν την πανδημία νεαροί/ές που έχασαν τις δουλειές τους στη διάρκεια της πανδημίας ή είδαν σημαντική μείωση στο οικογενειακό εισόδημα και φοιτητές/τριες που διέμειναν μακριά από τους δικούς τους κατά τις περιόδους των αυστηρών lockdown.

Η έρευνα αποτελεί συνέχεια προηγούμενης μελέτης της ίδιας ερευνητικής ομάδας, η οποία δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο 2021 στο European Journal of Social Sciences Studies (Dimitriou, Keramioti, Hadjicharalambous, 2021) και κατέδειξε ότι ένα μεγάλο ποσοστό φοιτητών/τριών που χρειάστηκε να προσαρμοστούν σε διαδικτυακή φοίτηση (30%) βίωσαν έντονα επίπεδα άγχους, τα οποία αυξάνονταν όταν οι φοιτητές/τριες έπρεπε να ισορροπήσουν την εργασία με τη διαδικτυακή παρακολούθηση μαθημάτων εν μέσω πανδημίας. 

Η νέα έρευνα αποτελεί την 7η στη σειρά που διεξήγαγε η Ερευνητική Μονάδα Ψυχικής Ανθεκτικότητας του Πανεπιστημίου Frederick σχετικά με τις επιπτώσεις της πανδημίας και των περιοριστικών μέτρων που λήφθηκαν για την αντιμετώπισή της στην Κύπρο από τον Μάρτιο 2020. Στις προηγούμενες έρευνες εξετάστηκαν: (α) Οι επιπτώσεις των αυστηρών περιοριστικών μέτρων στον ψυχισμό των Κυπρίων και ο ρόλος της ανθεκτικότητας (Demetriou, 2021, Journal of Social Science Research) (β) ο ρόλος της ανθεκτικότητας, της ελπίδας και της προσαρμοστικότητας ως προστατευτικοί παράγοντες σε περιόδους κρίσης, με το παράδειγμα της νόσου Covid-19 (Demetriou, Drakontaeidi, Hadjicharalambous, 2020, Social Education Research) (γ) oι επιδράσεις της Covid-19 και των μέτρων εγκλεισμού στις εργαζόμενες μητέρες (Demetriou, Athanasiades, Hadjicharalambous, 2020, Social Education Research) και (δ) οι ψυχολογικές επιδράσεις των περιοριστικών μέτρων της Covid-19 στον ψυχισμό και την ποιότητα ζωής των Κυπρίων (Hadjicharalambous, Parlalis, Erotocritou, 2020, Journal of Interdisciplinary Sciences). 

H Δρ Λουκία Δημητρίου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ψυχολογίας και Πρόεδρος του Τμήματος Ψυχολογίας και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Frederick αναφέρει σχετικά: «Η Ερευνητική Μονάδα Ψυχικής Ανθεκτικότητας του τμήματός μας έχει, από την αρχή της πανδημίας της Covid-19, ένα αρκετά αξιόλογο ερευνητικό έργο αναφορικά με τις επιδράσεις στον ψυχισμό διαφόρων κοινωνικών ομάδων λόγω των μέτρων που λήφθηκαν για τον περιορισμό της διασποράς της νόσου στην Κύπρο και στην Ελλάδα. Στόχος μας είναι η συλλογή όσο το δυνατό περισσότερων δεδομένων από μεγάλα δείγματα διαφόρων κοινωνικών ομάδων του πληθυσμού ώστε όχι μόνο να πραγματοποιήσουμε μια αξιόπιστη καταγραφή των παραγόντων που επίδρασαν/επιδρούν στον ψυχισμό των ανθρώπων κατά τη διάρκεια της πανδημίας αλλά να προτείνουμε και πιθανές παρεμβάσεις για την ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας προς την αντιμετώπιση παρόμοιων μελλοντικών προκλήσεων.»

Ήδη στην Ερευνητική Μονάδα Ψυχικής Ανθεκτικότητας βρίσκονται σε εξέλιξη άλλες τέσσερις έρευνες που αφορούν τις συνέπειες της πανδημίας της Covid-19 σε τρεις κοινωνικές ομάδες που δεν έχουν διερευνηθεί ακόμα: τα παιδιά (6-12 ετών), οι έφηβοι (12-18 ετών) και τα άτομα της τρίτης ηλικίας (65+). Στόχος είναι η συλλογή δεδομένων κάτω από το πρίσμα του ρόλου της ψυχικής ανθεκτικότητας και των θετικών συναισθημάτων, όπως η ελπίδα ή η προσαρμοστικότητα στον τρόπο που το άτομο βίωσε και αντιμετώπισε τις διάφορες παραμέτρους της πανδημίας της νόσου Covid-19.

Όλα τα ερευνητικά πορίσματα της Ερευνητικής Μονάδας Ψυχικής Ανθεκτικότητας καταγράφονται στο Παγκόσμιο Δίκτυο Έρευνας της Πανδημίας World Pandemic Research Network (WPRN) όπου συλλέγονται δεδομένα και πορίσματα για τις κοινωνικές επιπτώσεις της νόσου Covid-19 από όλο τον κόσμο.